เราต่างตระหนักดีว่าการศึกษาคือรากฐานสำคัญของการพัฒนาประเทศ การศึกษาเป็นเครื่องมือในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์โดยเริ่มต้นที่กระบวนการคิดวิเคราะห์ นั่นทำให้การพัฒนาการเรียนการสอนวิชาคณิตศาสตร์เป็นสาระสำคัญของการปฏิรูปการศึกษา เพราะวิชาคณิตศาสตร์เป็นวิชาที่สามารถบูรณาการได้กับทุกสาระการเรียนรู้ ฝึกให้ผู้เรียนรู้จักคิดวิเคราะห์ วางแผน แก้ปัญหา และนำไปใช้ได้จริง ครูผู้สอนคณิตศาสตร์จึงเป็นเหมือนทรัพยากรสำคัญของการพัฒนาประเทศ หลักสูตรครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาคณิตศาสตรศึกษา จึงเป็นอีกหนึ่งหลักสูตรปริญญาโทของบัณฑิตวิทยาลัย ที่มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ตให้ความสำคัญ

ดร.วิภาพร สุทธิอัมพร ประธานกรรมการหลักสูตรครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาคณิตศาสตรศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ผู้เห็นความสำคัญของการเรียนการสอนคณิตศาสตร์แนวใหม่ ให้ความหมายของการเรียนวิชาคณิตศาสตร์อย่างน่าสนใจว่า “ความสำคัญของวิชาคณิตศาสตร์ ถ้าเราลองไปดูตารางสอนของเด็กนักเรียนในโรงเรียน ก็จะเห็นว่าสัดส่วนการเรียนวิชาคณิตศาสตร์มีเยอะกว่าวิชาอื่นๆ นั่นเป็นเพราะว่าการเรียนคณิตศาสตร์เป็นการเรียนเพื่อพัฒนาวิธีคิดซึ่งจะส่งผลต่อการเรียนรู้ของเด็กในการเติบโต ทำให้ชั่วโมงเรียนวิชาคณิตศาสตร์ในโรงเรียนมีเยอะกว่าวิชาอื่นๆ ครูผู้สอนวิชาคณิตศาสตร์ในระบบโรงเรียนก็ต้องมีปริมาณมากในระดับที่ถือเป็นพันธกิจของมหาวิทยาลัยด้วยส่วนหนึ่ง ในการที่จะให้บริการแก่ชุมชนในการพัฒนาบุคลากรออกไปสู่ระบบการศึกษา เพื่อสร้างชั้นเรียนคณิตศาสตร์ที่ตอบโจทย์การปฏิรูปการศึกษาได้ นี่คือเหตุผลสำคัญที่มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ตสนับสนุนหลักสูตรนี้”

“หลักสูตรครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาคณิตศาสตรศึกษา เป็นหลักสูตรที่ดูแลเกี่ยวกับการยกระดับคุณภาพการเรียนการสอนวิชาคณิตศาสตร์ในระดับโรงเรียน หลักสูตรของเราเริ่มต้นด้วยแนวคิดเชิงปรัชญาที่แตกต่างจากเดิมโดยสิ้นเชิง แต่เดิมหลักสูตรที่ว่าด้วยเรื่องของการสอนคณิตศาสตร์ในโรงเรียน ในบ้านเราเมื่อประมาณ 20 ปีที่แล้ว ส่วนใหญ่จะใช้ชื่อหลักสูตรว่า การสอนคณิตศาสตร์ ซึ่งการสอนคณิตศาสตร์นี้ปรัชญาเดิมก็คือว่าผู้เรียนซึ่งก็คือครูสอนคณิตศาสตร์ จะต้องเรียนเนื้อหาคณิตศาสตร์ระดับสูง เนื้อหาระดับมหาวิทยาลัยยากๆ ในเชิงทฤษฎีให้มีความรู้แน่นๆ และเรียนวิชาที่ว่าด้วยเรื่องการสอนด้วย เพื่อที่จะจบออกไปสอนนักเรียนได้ แต่เมื่อประมาณ 20 ปีที่ผ่านมา ได้มีจุดเริ่มต้นของ หลักสูตรคณิตศาสตรศึกษา ในประเทศไทย โดย รศ.ดร.ไมตรี อินทร์ประสิทธิ์ จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นผู้พัฒนาหลักสูตรปริญญาโท ซึ่งต่างจากแนวทางการสอนคณิตศาสตร์ที่ผ่านมา หลักสูตรคณิตศาสตรศึกษา จะมุ่งเน้นไปที่กระบวนการเรียนรู้ของเด็ก ด้วยความตระหนักว่าธรรมชาติของเด็ก ป.1ก็ดี เด็ก ป.5 ก็ดี หรือ ม.2 ก็ดี เขามีธรรมชาติของการเรียนรู้ที่ไม่เหมือนกัน ทั้งการพัฒนาการคิดทางคณิตศาสตร์ และการคิดส่วนอื่นๆ ที่ไม่ใช่คณิตศาสตร์ รวมทั้งการนำไปใช้ในชีวิตจริง แนวทางการสอนคณิตศาสตร์ในอดีต เป็นการให้ครูเรียนเนื้อหาแล้วไปถ่ายทอดให้เด็ก แต่แนวทางคณิตศาสตร์ศึกษา คือการเรียนรู้ว่าผู้เรียนคณิตศาสตร์เขาคิดอะไร เขามีกระบวนการเรียนรู้อย่างไร ซึ่งมุมมองเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง”

“การเรียนการสอนที่ผ่านมา ยกตัวอย่างเด็กเล็ก สมมุติว่าครูจะสอนการบวกเลข มีโจทย์มาว่า 5 + 3 ได้เท่ากับเท่าไหร่ เด็กก็อาจจะคิดตามที่ครูสอนแล้วก็เอาไปส่งให้ครูตรวจว่าถูกหรือผิด เป็นการวัดผลว่าเด็กบวกเลขได้หรือไม่ กระบวนทัศน์ที่เกี่ยวข้องทางการศึกษาบ้านเราไม่เคยฉุกคิดหรือระมัดระวังเลยว่าการสอนคณิตศาสตร์แบบนี้ในห้องเรียน เป็นการสอนที่เน้นเฉพาะผลลัพธ์ แต่ส่วนที่เรียกว่า กระบวนการ ก่อนจะได้มาซึ่งผลลัพธ์นี้ไม่เคยถูกให้คุณค่าเลยในห้องเรียน ทั้งที่ส่วนนี้คือส่วนที่สำคัญที่สุดที่จะทำให้เด็กคิดเป็น แก้ปัญหาเป็น รู้จักมองย้อนไปข้างหลัง และมองไปข้างหน้า เพื่อที่จะคิดและตัดสินใจด้วยตัวเองได้ การศึกษาในอดีตไม่เคยเป็นพื้นที่สำหรับการเรียนการสอนคณิตศาสตร์อย่างแท้จริงเลยในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา ซึ่งในต่างประเทศเองก็เป็นเช่นนั้น ปัญหานี้เป็นปัญหาร่วมของคนทั้งโลก ซึ่งมีผลโดยตรงกับคุณภาพของทรัพยากรมนุษย์ที่ออกจากระบบโรงเรียน จะเห็นว่าส่วนใหญ่คนรุ่นก่อนจะไม่ค่อยกล้าคิดอะไรที่แตกต่าง เรารู้สึกว่ามีอะไรบางอย่างที่ต้องยึดถือ แต่เด็กยุคใหม่จะเห็นว่าเขามีคำถามเต็มไปหมดเกี่ยวกับสิ่งรอบๆ ตัว ทำไม 5+3 ต้องเท่ากับ 8 แต่คนยุคก่อนเราอาจจะไม่ตั้งคำถาม เรียนมาแบบนั้นก็เชื่อแบบนั้น พื้นที่ส่วนของกระบวนการเรียนรู้มันถูกปิดมาโดยตลอด ซึ่งถ้าเราเปิดพื้นที่ตรงนี้ให้เด็กได้เรียนรู้ด้วยตัวเอง ให้สิ่งที่เขาเรียนรู้มันสามารถสร้างพลังให้เขา สร้างแรงบันดาลใจให้เขา สร้างความภาคภูมิใจให้เขา ว่าเขาสามารถทำ 5+3 ที่เป็นสัญลักษณ์ให้เป็น 5+3 ในความเข้าใจของเขาได้เอง ทำแบบนี้ทุกวันๆ ในการศึกษาภาคบังคับ 15 ปี เราจะได้เห็นคุณภาพของทรัพยากรมนุษย์ที่ไม่ยอมแพ้ต่อปัญหาใดๆ เพราะเขาเชื่อมั่นว่าจะมีวิธีคิดที่หลากหลาย ไม่ได้ถูกตีกรอบ เพราะคณิตศาสตร์เป็นพื้นฐานของตรรกะ กระบวนการคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา ซึ่งสามารถเปลี่ยนอนาคตของประเทศได้เลย”

“ในการเรียนการสอนหลักสูตรคณิตศาตรศึกษาของเรา เพื่อเปลี่ยนความเชื่อเก่าๆ ที่ครูส่วนใหญ่อาจจะคุ้นชินกับการเรียนการสอนแบบเดิมๆ จุดประสงค์หลักของหลักสูตรจึงต้องมีรายวิชาเกี่ยวกับการเรียนรู้ที่สนับสนุนด้วยแนวคิดเชิงทฤษฎี ว่าการเรียนรู้แบบนี้ สิ่งที่เด็กทำ อากัปกิริยาที่เด็กทำนี้ มันคือการเรียนรู้ของเด็ก เมื่อมีทฤษฎีมารองรับ ครูก็จะเกิดความเชื่อถือ เด็กจะต้องได้แอ็คชั่นด้วยตัวของเด็กเอง เด็กต้องได้นำเสนอด้วยภาษาพูดของเด็ก และสุดท้ายเขาถึงจะเปลี่ยนเป็นสัญลักษณ์อย่างมีความหมายกับตัวเขาได้ และสุดท้ายมันจะเป็นสมบัติติดตัวทางความคิดของเขาไปอย่างยั่งยืน เราจึงต้องมีรายวิชาที่คุณครูจะต้องเข้าใจทฤษฎีการเรียนรู้ตรงนี้ เพราะนั่นคือวัตถุประสงค์หลัก คือทำอย่างไรให้ผู้สอนเข้าใจถึงทฤษฎีการเรียนรู้คณิตศาสตร์ ส่วนพาร์ทที่สองที่สำคัญเป็นจุดประสงค์ของหลักสูตรด้วย คือภาคปฏิบัติ นักศึกษาในหลักสูตรจะต้องคิดค้นนวัตกรรมที่สามารถเปลี่ยนชั้นเรียนคณิตศาสตร์ได้จริง เป็นแหล่งพื้นที่ศึกษาวิจัย”

นอกจาก ดร.วิภาพร ซึ่งเป็นประธานหลักสูตรที่มาพูดคุยแนะนำหลักสูตรแล้ว ยังมี ดร.จุฬาลักษณ์ ใจอ่อน และ ดร.สุดาทิพย์ หาญเชิงชัย อาจารย์ผู้สอนในหลักสูตรนี้มาร่วมพูดคุย และได้ช่วยเล่าถึงรายวิชาที่น่าสนใจในหลักสูตรนี้ว่า “ส่วนหนึ่งของรายวิชาที่เรียน ยกตัวอย่างเช่น รายวิชาที่เกี่ยวกับทฤษฎีการแก้ปัญหา ซึ่งถือว่าเป็นหัวใจสำคัญของหลักสูตร เป็นการเรียนเพื่อให้เข้าใจว่า อะไรคือการแก้ปัญหา เดิมเราคุ้นเคยว่าเรียนคณิตศาสตร์ต้องให้นักเรียนทำโจทย์เยอะๆ ทำข้อสอบเยอะๆ นั่นใช่ปัญหาไหม ครูในโรงเรียนก็อาจจะสอนกันแบบนั้น เราก็ต้องมาปรับจูน Mindset ว่าที่ทำอยู่ในโรงเรียนนั้นใช่การแก้ปัญหาหรือไม่ ซึ่งนักทฤษฎีทางคณิตศาสตร์ระดับโลกบอกว่านั่นไม่ใช่การแก้ปัญหา แต่เป็น Routine เป็นการฝึกแก้โจทย์ ซึ่งเมื่อเด็กทำซ้ำๆๆ เขาก็สามารถทำได้โดยแทบไม่ต้องอ่านโจทย์ นั่นจึงไม่ใช่แนวทางการฝึกแก้ปัญหาด้วยตัวเองที่เราต้องการปลูกฝังให้เด็ก แต่ปัญหาที่แท้จริงตามททฤษฎีบอกไว้ว่า มันต้องเป็นสิ่งที่เขาไม่รู้มาก่อนล่วงหน้า ต้องเป็นความยุ่งยากมากพอที่ทำให้เกิดความว้าวุ่นใจ ครูจะต้องสร้างพื้นที่ให้เกิดปัญหาแบบนั้นในห้องเรียน เพื่อให้เด็กได้มาแก้ปัญหา ซึ่งเราจะได้เห็นวิธีคิดของเขา ทำแบบนั้นได้ไหม ทำแบบนี้ไม่ได้ต้องทำแบบไหน ฉันทำแบบนี้ทำไมเพื่อนทำแบบนั้น ซึ่งในรายวิชานี้เราจะให้สถานการณ์การแก้ปัญหาลงไปให้ผู้เรียนได้ลองแก้ก่อน พอแก้ปัญหาเสร็จแล้วก็ค่อยมาพูดคุยสิ่งที่เกิดขึ้น แล้วจึงเชื่อมไปที่ตัวทฤษฎีถึงปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นจากสิ่งที่เขาได้ลงมือทำ และประสบการณ์ที่เกิดขึ้นมันคืออะไรบ้างอ้างอิงในส่วนของทฤษฎี เพื่อที่นักศึกษาจะได้เข้าใจตัวทฤษฎีที่อยู่ในเปเปอร์มากยิ่งขึ้น เข้าใจอารมณ์หรือความรู้สึกของนักเรียนในระหว่างที่เกิดการแก้ปัญหาเพื่อที่เมื่อออกไปสอนแล้วจะสามารถจัดการชั้นเรียนได้”

“นอกจากนั้นก็มีรายวิชาที่ว่าด้วยการทำวิจัย ซึ่งแต่เดิมเราทำวิจัยอาจจะต้องใช้สถิติเป็นตัวการันตีความน่าเชื่อถือ แต่ความหมายของการทำวิจัยของเราจะเปลี่ยนไป ดังนั้นระเบียบวิธีการวิจัยที่จะสามารถใช้อธิบายการเรียนรู้ของเด็กกลุ่มนี้ได้ แค่คำพูดที่เขาพูดในระหว่างแก้ปัญหาในชั้นเรียนมันใช้เป็นข้อมูลวิจัยได้หรือไม่ ผู้ที่มาเรียนกับเราต้องทำความเข้าใจสิ่งนี้ด้วยกันเพื่อที่จะได้มีวิธีการในการทำวิจัยที่ไม่เหมือนระเบียบวิธีการในเชิงปริมาณในแบบเดิม เราก็จะมีวิชาเลือกที่จะมาสนับสนุนช่วยในการทำวิทยานิพนธ์หรือทำวิจัย ที่สามารถนำไปใช้ต่อได้หลังจากที่เรียนจบไปแล้ว กลับไปในโรงเรียนของเขาก็จะเป็นวิชาที่ว่าด้วยนวัตกรรมการสอนคณิตศาสตร์ในชีวิตประจำวัน คณิตศาสตร์รอบตัว คณิตศาสตร์แบบเทคโนโลยี รายวิชาเหล่านี้ผู้เรียนสามารถพิจารณาเลือกได้จากความสนใจ ภายในระยะเวลาการเรียน 2 ปี หลักสูตรของเราจะเป็นลักษณะนี้”

“ในส่วนของความพร้อม นอกจากตัวหลักสูตรที่มีแนวทางที่ชัดเจน เรายังมีชุมชนวิชาการที่สนับสนุนแนวคิดนี้ การที่จะทำให้ครูคนหนึ่งในโรงเรียนลุกขึ้นมาเปลี่ยนชั้นเรียนคณิตศาสตร์ของเขาเองไม่ใช่เรื่องที่จะทำได้ง่ายนัก ยังต้องอาศัยความพยายามและแรงสนับสนุนรอบด้าน และสิ่งที่สำคัญซึ่งเราถือว่าเป็นจุดเด่นของหลักสูตรของเราเลยก็คือ เรามี Site งาน คือโรงเรียนจริง ห้องเรียนจริง ที่นักศึกษาของเราจะได้ลงไปศึกษา ซึ่งเด็กกลุ่มนี้เขาไม่มีอะไรมาปิดกั้นวิธีคิดของเขา สาขาวิชาเราได้ใช้แนวทางตามปรัชญาการศึกษาที่เราเชื่อมั่น เข้าไปลงมือทำในโรงเรียนทุกวัน ทุกสัปดาห์ ทุกเดือน ทุกปี เป็นเครือข่ายคณิตศาสตร์ที่สนับสนุนแนวทางของเรา เพื่อให้มีพื้นที่สำหรับภาคปฏิบัติและให้นักศึกษาได้ศึกษาและวิจัย ได้เรียนรู้และลงมือปฏิบัติจริง นอกจากนี้เรามีความร่วมมือในโครงการบัณฑิตพันธุ์ใหม่ ซึ่งจะส่งเสริมให้ครูได้พัฒนาศักยภาพในการทำงาน สามารถนำสิ่งที่เรียนในหลักสูตรเราไปเป็นส่วนหนึ่งของการทำ วPA ซึ่งเป็นงานในวิชาชีพของครูเพื่อความก้าวหน้าในวิชาชีพได้ ตอบโจทย์ทั้งเชิงนโยบายและภาคปฏิบัติด้วย”

ดร.วิภาพร ได้กล่าวเชิญชวนครูคณิตศาสตร์ หรือผู้ที่สนใจและเชื่อมั่นในแนวคิดเดียวกันผ่านหลักสูตรนี้ว่า “เราได้เตรียมทุกอย่างที่เกี่ยวข้องไว้อย่างรอบด้านแล้วสำหรับผู้ที่ต้องการพัฒนาชั้นเรียนคณิตศาสตร์ไปด้วยกัน เครือข่ายความร่วมมือ พื้นที่ที่เป็นชุมชนวิชาการทั้งในระดับประเทศและระดับต่างประเทศ แนวปฏิบัติในภาคปฏิบัติ ตลอดจนเครื่องไม้เครื่องมือ อาคารสถานที่ที่เกี่ยวข้องทั้งหมด เราเตรียมทรัพยากรที่เกี่ยวข้องไว้อย่างพร้อมด้านแล้ว เพราะฉะนั้นคุณครูที่กำลังค้นหาคำตอบหรือค้นหาทางออกให้กับชั้นเรียนคณิตศาสตร์ของตนเอง อาจจะมีครูที่มีประสบการณ์การสอน 2 ปี 5 ปี หรือ 10 ปี อาจจะยังค้นหาคำตอบอยู่ แต่ทำไมมันหาไม่เจอสักที ก็อยากเชิญชวนให้มานั่งพูดคุยกัน ถ้าเชื่อมั่นว่านี่เป็นแนวทางที่ตอบคำถามได้ เราพร้อมที่จะร่วมมือกันเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงระบบการศึกษาในบ้านเราผ่านชั้นเรียนคณิตศาสตร์ เพราะว่าหัวใจสำคัญที่สุดสำหรับคนเป็นครูไม่มีอะไรมากไปกว่าความต้องการเห็นเด็กพัฒนา ซึ่งพื้นที่ตรงนี้เราสามารถแลกเปลี่ยนพูดคุยกันได้ ไม่ว่าจะเป็นครูคณิตศาสตร์ ครูวิชาอื่นๆ ครูประถมหรือมัธยม หรือสำหรับคนที่ไม่ใช่ครู เราพร้อมสำหรับการร่วมเรียนรู้ไปด้วยกัน”

ติดตามข้อมูลข่าวสาร หรือสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ Facebook Page : https://www.facebook.com/gspkru และ และเว็บไซต์ https://graduate.pkru.ac.th